Decyzja DKE.523.32.2021

Na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) oraz na podstawie art. 160 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.), w związku z art. 6 ust. 1 lit. a) oraz lit. f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2),

po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie skargi Pana P. Z., na przetwarzanie jego danych osobowych w celu marketingowym przez A. S.A. oraz ich udostępnienie H. Sp. z o.o., Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych

odmawia uwzględnienia wniosku

Uzasadnienie

Stan faktyczny

Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Urzędu Ochrony Danych Osobowych) wpłynęła skarga Pana P. Z., zwanego dalej „Skarżącym”, na bezprawne wykorzystanie jego danych osobowych przez A. Bank S.A. (zwany dalej „Bankiem”) poprzez ich udostępnienie podmiotowi działającemu na zlecenie Banku do celów marketingu produktów Bankowych.

Skarżący w treści swojej skargi wskazał, że nie wyrażał Bankowi zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych w celach marketingowych. W dniu (…) września 2014 r. Skarżący zawarł z Bankiem umowę o pożyczkę nr (…) i w tej umowie odnotowane zostało, że nie wyraża on zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych w celach marketingowych. Jednakże od (…) października 2014 r. Skarżący zaczął otrzymywać telefony z numeru (…) z ofertami handlowymi. Osoby dzwoniące informowały Skarżącego, że dzwonią na zlecenie A. Banku S.A. w celach handlowych i marketingowych. Skarżący jednak nie wiedział, komu Bank udostępnił jego dane osobowe.

W związku z powyższym, Skarżący w treści skargi wniósł o nakazanie Bankowi przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez zaprzestanie przetwarzania jego danych osobowych zarówno przez Bank, jak i podmiot, który w imieniu Banku przetwarza jego dane osobowe w celach marketingowych.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych ustalił następujący stan faktyczny:

1.

Bank pozyskał dane osobowe Skarżącego w związku z zawarciem z nim umowy o pożyczkę z (…) września 2014 r. nr (…). Umowa ta zawierała zapis o następującej treści: „Nie wyrażam zgody na przetwarzanie danych w celach marketingowych przez A. Bank S.A.”; „Nie wyrażam zgody na otrzymywanie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej informacji handlowych w rozumieniu ustawy z dnia 18.07.2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną o produktach i usługach oferowanych przez A. Bank S.A. w trakcie trwania Umowy, a także w przypadku nie zawarcia Umowy albo po jej rozwiązaniu, wygaśnięciu lub odstąpieniu od niej”.

2.

Dane osobowe Skarżącego są przetwarzane przez Bank w zakresie wskazanym w ww. umowie, to jest: imię, nazwisko, adres zamieszkania, adres zameldowania, PESEL, nr dokumentu tożsamości, stan cywilny, płeć, adres e-mail, numer telefonu.

3.

Bank na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o ochronie danych osobowych z 1997 r.” powierzył firmie H. Sp. z o.o. (dalej, jako Spółka) przetwarzanie danych osobowych swoich klientów.

4.

Wyjaśnienia Banku wykazały, że w wyniku usterki technicznej podczas zaczytywania danych do systemu Banku, w kartotece Skarżącego została zaznaczona zgoda na przetwarzanie jego danych w celach marketingowych, pomimo, że Skarżący takiej zgody nie wyraził. Usterka ta została wyeliminowana niezwłocznie po jej zauważeniu, tj. (…) października 2014 r.

5.

Jednakże w związku z błędnie zaznaczoną zgodą na przetwarzanie danych do celów marketingowych, dane osobowe Skarżącego przed odznaczeniem braku zgody w kartotece, zostały przekazane (…) października 2014 r. współpracującej z Bankiem, na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. firmie H. Sp. z o.o. Ponadto, Bank wyjaśnił, że o tym fakcie Skarżący został poinformowany w piśmie z (…) listopada 2014 r. znak: (…) z (…) listopada 2014 r. (pismo w aktach sprawy).

6.

W systemie informatycznym Banku (…) października 2014 r. odnotowany został sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych Skarżącego w celu marketingowym i od tego dnia nie były kierowane do Skarżącego oferty marketingowe zarówno przez Bank, jak i przez podmiot, któremu Bank na podstawie umowy powierzył przetwarzanie danych osobowych klientów w celu marketingowym, tj. H. Sp. z o.o.

7.

Bank – zgodnie z jego wyjaśnieniami złożonymi w niniejszym postępowaniu zapewnia, że obecnie dane osobowe skarżącego nie są przetwarzane ani przez Bank ani przez H. Sp. z.o.o. w celach marketingowych.

Uzasadnienie prawne

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych stwierdza, co następuje.

Z dniem 25 maja 2018 r. w życie weszły przepisy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781), zwanej dalej także: „ustawą o ochronie danych osobowych z 2018 r.”.

W myśl art. 160 ust. 1-3 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzone są przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r., zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Jednocześnie, czynności dokonane w postępowaniach, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., pozostają skuteczne.

Od dnia 25 maja 2018 r. zastosowanie ma również rozporządzenie 2016/679.

Stosownie do art. 57 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia (lit. a) oraz rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzi postępowania w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informuje skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności, jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym (lit. f).

W tym miejscu wskazać należy, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wydając decyzję administracyjną zobowiązany jest do rozstrzygania w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili wydania tej decyzji. Jak podnosi doktryna „organ administracji publicznej ocenia stan faktyczny sprawy według chwili wydania decyzji administracyjnej. Reguła ta odnosi się także do oceny stanu prawnego sprawy, co oznacza, że organ administracji publicznej wydaje decyzję administracyjną na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili jej wydania (…). Rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W ten sposób organ administracji publicznej realizuje cel postępowania administracyjnego, jakim jest urzeczywistnienie obowiązującej normy prawnej w zakresie stosunków administracyjno-prawnych, gdy stosunki te tego wymagają” (Komentarz do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Lex., el/2012). Również Naczelny Sąd Administracyjny – w wyroku z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 761/07 stwierdził, iż cyt.: „badając, bowiem legalność przetwarzania danych osobowych, GIODO ma obowiązek ustalenia, czy na datę wydawania rozstrzygnięcia w sprawie dane konkretnego podmiotu są przetwarzane oraz czy czynione to jest w sposób zgodny z prawem”.

Zatem, decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia, jakie musi być wydane w przedmiotowej sprawie, ma okoliczność, że przetwarzanie danych osobowych Skarżącego rozpoczęło się w okresie obowiązywania ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. i obecnie jest kontynuowane. Stwierdzić zatem należy, że właściwe w przedmiotowej sprawie jest zastosowanie przepisów obowiązujących w czasie wydawania rozstrzygnięcia sprawy tj. rozporządzenia 2016/679, ponieważ Prezes Urzędu musi ocenić czy kwestionowany proces przetwarzania danych osobowych na dzień wydania decyzji administracyjnej jest zgodny z prawem.

Rozporządzenie 2016/679 stanowi przepisy o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz przepisy o swobodnym przepływie danych osobowych oraz chroni podstawowe prawa i wolności osób fizycznych, w szczególności ich prawo do ochrony danych osobowych (art. 1 ust 1 i 2 rozporządzenia 2016/679). Odpowiednio regulował tę kwestię art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. W świetle przepisów powołanego aktu prawnego, przetwarzanie danych osobowych jest uprawnione, gdy spełniona zostanie którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 (uprzednio art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r.). Przesłanki te odnoszą się do wszelkich form przetwarzania danych wymienionych w art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679 (uprzednio art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r.). Ponadto, przesłanki te są względem siebie równoprawne, co oznacza, że dla legalności procesu przetwarzania danych wystarczające jest spełnienie jednej z nich.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r., obowiązującej w okresie, którego dotyczyła skarga Skarżącego, przetwarzanie danych osobowych było dopuszczalne, gdy: osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych (pkt 1), jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2), jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą (pkt 3), jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (pkt 4), jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (pkt 5).

Art. 32 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. przyznawał osobie, której dane dotyczą, uprawnienie do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania jej danych osobowych w przypadkach wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 4 i 5. Oznacza to, że osoba, której dane dotyczą, mogła wnieść do administratora danych sprzeciw wobec przetwarzania jej danych osobowych w celu marketingowym. Jednocześnie z dyspozycji art. 32 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. wynikało, że po odnotowaniu takiego sprzeciwu dalsze przetwarzanie kwestionowanych danych było niedopuszczalne.

W ustalonym stanie faktycznym, bezsprzecznym jest, że Bank już w dniu zawarcia ze Skarżącym umowy o pożyczkę, tj. (…) września 2014 r. nie miał podstaw kierowania do Skarżącego ofert marketingowych. Do zaistniałej sytuacji doszło w wyniku błędnie zaznaczonej w systemie (kartotece) zgody na przetwarzanie danych osobowych w celach marketingowych. Jak wyżej wykazano już (…) października 2014 r. w systemie Banku odnotowany został sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych Skarżącego w celach marketingowych i od tego dnia dane osobowe Skarżącego nie były już przetwarzane w tym celu zarówno przez Bank, jak i podmiot przetwarzający, któremu Bank na podstawie art. 31 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. powierzył przetwarzanie danych osobowych, to jest przez H. Sp. z o.o.

Stwierdzając w niniejszej sprawie naruszenie przez Bank przepisów o ochronie danych osobowych, Prezes UODO zobligowany jest jednak, zważywszy na jej okoliczności, odmówić uwzględnienia wniosku Skarżącemu. Zdarzenie stanowiące podstawę skargi uznać należy bowiem za incydentalne i mające miejsce w 2014 r., nie było powtarzane w późniejszym okresie, i – co najistotniejsze - nie jest kontynuowane w dacie wydania niniejszej decyzji. Wobec tego, że – jak zostało to wskazane na wstępie uzasadnienia niniejszej decyzji – Prezes UODO orzeka w niniejszej sprawie na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. (mając do dyspozycji jedynie środki wskazane w art. 18 ust 1 tej ustawy), organ ochrony danych osobowych nie ma podstaw do rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniami Skarżącej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2015 r., I OSK 2464/13 (LEX nr 2091094): „Zgodnie z tym przepisem [art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r.], w sytuacji, gdy dochodzi do naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor, w razie stwierdzenia tego naruszenia, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem, poprzez wydanie określonych nakazów wymienionych w tym przepisie. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że decyzja Generalnego Inspektora wydawana na podstawie powyższego przepisu ma służyć przywróceniu stanu zgodnego z prawem. (…) Przesłanką wydania nakazu jest stwierdzenie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, tj. z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego musi wynikać, że swoim działaniem lub zaniechaniem administrator naruszył przepisy prawa. Co ważne, stwierdzony przez organ stan naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych powinien istnieć w dacie wydania decyzji”.

W związku z poczynionymi ustaleniami wskazać należy, że dalsze prowadzenie przez Prezesa Ochrony Danych Osobowych postępowania administracyjnego, zainicjowanego skargą na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych Skarżącego przez Bank, ukierunkowanego na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy 1997 jest niezasadne.

W tym stanie faktycznym i prawnym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych rozstrzygnął, jak w sentencji.